Khám phá Di tích Mỹ Sơn – Thánh địa nghìn năm tại Hội An

Giới thiệu về Thánh địa Mỹ Sơn – Thánh Tích Chăm Pa Hơn 1600 Năm Tuổi

Thánh địa Mỹ Sơn: Di sản Thế giới của UNESCO

Mỹ Sơn từng là một trung tâm tín ngưỡng quan trọng của vương quốc Champa. Thánh địa này thuộc địa phận tỉnh Quảng Nam ngày nay. Từ đây đến di tích Trà Kiệu – một trong những kinh đô của Champa trước đây – khoảng 30km. Nằm trong không gian thâm nghiêm của một thung lũng, bao bọc trong đồi núi. Khu di tích Mỹ Sơn có trên 70 ngôi tháp, phần lớn được xây dựng để thờ thần Siv.

Thánh địa Mỹ Sơn là một quần thể gồm nhiều đền đài Chămpa cùng với kiến trúc độc đáo. Nơi đây từng tổ chức các lễ cúng tế của người Chăm Pa. Lăng mộ các vua quan, hoàng thân quốc thích của những vương triều Chăm Pa xưa cũng tập trung tại đây. Bị quên lãng trong hàng trăm năm, cho đến năm 1885 thì nơi đây mới được phát hiện. Và vào năm 1999, khu di tích Mỹ Sơn đã được UNESCO lựa chọn là di sản thế giới. Đây cũng một trong những minh chứng ít ỏi về nền văn minh châu Á đã bị biến mất.

Lịch sử của Thánh địa Mỹ Sơn

Tiền thân quần thể kiến trúc Mỹ Sơn là một ngôi đền làm bằng gỗ để thờ thần Diva Bhadresvera. Nhưng vào khoảng cuối thế kỷ VI, ngôi đền gỗ đã bị thiêu cháy trong một cơn hỏa hoạn. Tuy nhiên những bia ký còn lại và lịch sử nhiều triều đại xưa đều chỉ ra rằng: Mỹ Sơn là khu thánh địa quan trọng nhất của dân tộc Chăm.

Thánh địa Mỹ Sơn có niên đại khoảng thế kỷ IV – sớm nhất ở Mỹ Sơn. Những đền thờ chính ở Mỹ Sơn thờ một bộ Linga hoặc hình tượng của thần Siva – Ðấng bảo hộ của các dòng vua Chămpa. Vua Bhadresvara đã xây dựng một ngôi đền dâng cúng vua Bhadravarman. Đây là vị vua sáng lập dòng vua đầu tiên vùng Amaravati vào cuối thế kỷ IV. Dần dần được đồng hóa với thần Siva, trở thành tín ngưỡng thờ thần – vua cùng tổ tiên hoàng tộc.

Nhiều hiện vật tiêu biểu được đưa về thành phố Ðà Nẵng, xây dựng thành Bảo tàng kiến trúc Chămpa. Trong đó đặc biệt có những tượng vũ nữ, các thần linh thờ phượng của dân tộc Chăm, những con vật thờ cũng như những cảnh sinh hoạt cộng đồng. Những hiện vật này là những tác phẩm nghệ thuật điêu khắc tiêu biểu. Nó mang giá trị văn hóa của một dân tộc. Hơn thế nữa, đó là những chứng tích sống động. Nó xác thực lịch sử của một trong những dân tộc trong cộng đồng Việt Nam giàu truyền thống văn hoá.

Thánh Địa Mỹ Sơn bị bỏ hoang và được tái phát hiện như thế nào?

Theo bia ký ghì lại thì lịch sử Mỹ Sơn đã bắt đầu từ thế kỷ 4. Nhưng di tích sớm nhất còn lại là tháp E1(năm 750). Di tích muộn nhất còn lại là tháp B1(năm 1234). Sau 8 năm từ khi xây dựng ngọn tháp cuối cùng, Mỹ Sơn đã bị chính người Champa bỏ quên trong hoang tàn.

642 năm sau, năm 1885, các nhà khảo cổ Pháp đã phát hiện khu di tích sâu trong rừng rậm. Năm 1895, các chuyên gia tiến hành nghiên cứu và đã phát hiện 70 đền tháp.

Do sự tàn phá của chiến tranh, năm 1975 Mỹ Sơn chỉ còn giữ lại được 32 công trình. Con số này chiếm 3/4 tổng số đền tháp Champa còn lại trên nước ta. Trong đó 20 đền tháp là còn giữ được nét kiến trúc ban đầu. Từ năm 1980, trong chương trình hợp tác văn hóa Việt Nam – Ba Lan, Tiểu ban phục hồi di tích Chămpa ở Mỹ Sơn được thành lập do kiến trúc sư Kazimierz Kwiatkowski chỉ đạo. Các chuyên gia đã gia cố, tu sửa trong 10 năm. Đến này, trung tâm kiến trúc bậc nhất của nghệ thuật Chămpa gần như được hồi phục. Thánh địa Mỹ Sơn đã được trả lại phần nào dáng vẻ ban đầu của mình.

Thăm quan gì tại Di tích Mỹ Sơn?

Kiến trúc và kỹ thuật xây dựng của người Chăm cổ

Nơi đây mang phong cách kiến trúc điêu khắc tiêu biểu cho từng giai đoạn lịch sử của vương quốc Champa. Phong cách kiến trúc tại Mỹ Sơn được chia làm 6 loại: phong cách cổ, Đồng Dương, Hòa Lai, Mỹ Sơn, Bình Định và phong cách của người dân PoNagar. Hầu hết đều chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo.

Kỹ thuật điêu khắc trên gạch của người Chăm rất ít xuất hiện ở khu vực khác. Các tháp đều có hình chóp, biểu tượng của đỉnh Meru thần thánh, nơi cư ngụ của các vị thần Hindu. Cổng tháp thường quay về phía Đông để nhận ánh sáng măt trời. Tường bên ngoài tháp thường trang trí hoa văn lá cuốn hình chữ S nối liền nhau. Các vật trang trí là tượng điêu khắc bằng sa thạch hình Makara, hình vũ nữ Apsara, sư tử, voi, chim thần Garuda, tượng người cầu nguyện. Chúng được xếp khít với nhau. Đến ngày nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào xác định được chất kết dính, hình người, hình thù lên tháp.

Điểm nổi bật của nghệ thuật điêu khắc Chăm là thể hiện sức sống mãnh liệt của con người. Với nội tâm lúc bay bổng sảng khoái, lúc trầm tĩnh ưu tư, lúc lại trăn trở day dứt. Mỗi một giai đoạn lịch sử đều mang dấu ấn riêng với những đường nét kiến trúc khác biệt. Thánh Địa Mỹ Sơn Quảng Nam không chỉ cho thấy kiệt tác ghi dấu của một nền kiến trúc Champa mà còn của cả nền văn hóa khu vực Đông Nam Á.

Con đường cổ ngàn năm

Con đường được phát hiện bởi chuyên gia Ấn Độ trong quá trình khai quật và trung tu tháp K. Nằm trong vùng lõi quần thể Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn. Rộng đến 8m, con đường được dẫn bởi 2 bờ tường song song nhau. Độ sâu mà con đường bị chôn vùi là gần 1m trong lòng đất. Theo những tài liệu được ghi lại thì đây chính là cổng ngõ đầu tiên chỉ các vua chúa, thành viên trong hoàng tộc, các chức sắc cao quý nhất của Chămpa mới được đi. Nó dẫn vào các khu đền tháp trung tâm để cúng tế các thần và tổ chức hành lễ.

Sau khi khai quật những chuyên gia hết sức ngạc nhiên về sự hoành tráng của con đường này. Với hệ thống tường dẫn vô cùng khéo léo rất đẹp mắt. Các vật liệu rất đặc trưng như đất nung và phụ gia kết dính đặc biệt để xây dựng cũng được phát hiện. Nhờ sự phát hiện thú vị này đã giúp làm phong phú thêm các giá trị lịch sử lâu đời, kiến trúc, văn hóa, nghệ thuật mà người xưa đã tạo lập ra trong cả quần thể.

Bảo tàng Mỹ Sơn

Bảo tàng Mỹ Sơn nằm cạnh suối Khe Thẻ. Cách khu Thánh địa Mỹ Sơn khoảng 2km về phía Tây Bắc. Qua các đợt khai quật và nghiên cứu đầu tiên vào những năm 1903 – 1904, Henri Parmentier và Charles Capeaux đã sắp xếp các ngôi tháp ở Mỹ Sơn thành các nhóm. Các chữ cái được dùng để đặt tên cho các nhóm tháp. Chữ số đặt tên cho từng ngôi tháp trong nhóm. Ví dụ ngôi tháp trung tâm của nhóm tháp chính được gọi tên là tháp A1.

Theo văn bia, Mỹ Sơn có thể đã có những ngôi tháp đầu tiên từ thế kỷ IV hoặc V. Nhưng đến nay chỉ còn lại các công trình kiến trúc có niên đại sớm nhất là khoảng thế kỷ VII (như nhóm tháp E). Đa số các công trình được bảo tồn tốt nhất có niên đại từ thế kỷ X đến XI (các nhóm A, B, C, Đ). Những ngôi tháp được xây dựng muộn nhất tại Mỹ Sơn là vào khoảng thế kỷ XI đến thế kỷ XIII (nhóm tháp G và tháp trung tâm của nhóm B).

Những hiện vật trưng bày tại phòng Mỹ Sơn tiêu biểu cho nhiều phong cách trong quá trình phát triển của nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Điệu múa và âm nhạc dân gian: Điệu múa Aspara đầy cuốn hút của người Chăm xưa

Đến di tích Mỹ Sơn, bạn có thể ghé thăm khu biểu diễn nghệ thuật. Nằm ngay trên đường đi vào các đền, tháp chính. Du khách không nên bỏ lỡ cơ hội thưởng thức âm nhạc và ca múa. Đây là yếu tố có vai trò rất quan trọng trong đời sống tinh thần của người Chămpa.

Các tiết mục được xây dựng nhằm giới thiệu nét cơ bản nhưng độc đáo trong âm nhạc Chăm. Mỗi màn được dàn dựng gọn nhẹ khoảng 30 phút. Bao gồm các tiết mục: vũ điệu dâng lễ, múa đội nước, múa Apsara, biểu diễn kèn saranai.

Vũ điệu dâng lễ là điệu múa thiêng hướng vọng thần linh ở các ngôi đền, tháp. Người múa sẽ đội lễ vật dâng mừng trên chiếc thor hala 3 tầng, 2 tay cầm quạt hoặc nắm một chiếc khăn. Họ vừa múa một cách uyển chuyển vừa giữ thăng bằng lễ vật trên đầu thật điệu nghệ.

Điệu múa Apsara được dựng dành cho sân khấu, nhưng vẫn giữ được cái hồn của nghệ thuật múa Chămpa cổ. Trên nền ca khúc Vũ nữ Apsara của nhạc sĩ Amư Nhân, các vũ nữ Apsara thân hình uyển chuyển như bước ra từ những bức tường đền tháp. Mỗi động tác đều thật điêu luyện khiến người xem say đắm không rời.

Chương trình này cũng là nơi để mọi người biết thêm về các nhạc cụ độc đáo của người Chăm. Có thể kể đến như: trống baranưng, trống gineng, lục lạc, tù và, và đặc biệt là kèn saranai.

Cách đi đến Thánh địa Mỹ Sơn

Khoảnh cách từ Đà Nẵng đến Mỹ Sơn là khoảng 70 km về hướng Tây Nam. Còn Hội An cách Thánh địa Mỹ Sơn chỉ khoảng 50 km về phía Tây.

Đi từ Hội An đến Di tích Mỹ Sơn

Đường đi từ Hội An đến Thánh địa Mỹ Sơn khoảng hơn 40km. Nếu di chuyển bằng ô tô hoặc xe máy cá nhân, bạn đi theo cung đường Trần Hưng Đạo – cầu Cẩm Kim – cầu Duy Phước – đường Trường Sa – đường Hùng Vương – tỉnh lộ 610, đến Duy Phú sẽ thấy đường rẽ vào Mỹ Sơn. Thời gian di chuyển khoảng hơn 1 giờ đồng hồ.

Đi từ Đà Nẵng đến Thánh địa Mỹ Sơn

Tùy vào vị trí xuất phát của bạn mà có thể lựa chọn nhiều cung đường khác nhau. Dưới đây là 2 cung đường gợi ý cho bạn tham khảo:

• Cung đường thứ nhất

Từ quốc lộ 1, bạn đi theo hướng Nam đến thị trấn Nam Phước khoảng 39 km. Sau đó đi theo hướng Tây trên tuyến đường 537 thêm 9 km nữa là tới ga Trà Kiệu. Tại đay bạn chạy thẳng chừng 12 km nữa sẽ gặp ngã ba rồi rẽ trái theo bảng chỉ dần. Đi thêm 9 km nữa là tới Mỹ Sơn. Từ đây, đi bộ một đoạn đường núi khoảng 200m sẽ vào đến khu du tích.

• Cung đường thứ hai

Xuất phát từ cầu vượt Hòa Cầm, quận Cẩm Lệ, bạn đi vào hướng Quốc lộ 14B – đường Nguyễn Trãi. Sau đó rẽ trái và đi thẳng đến bến đò Kiểm Lâm. Đi qua đò rồi đi theo tuyến đường 537 ngược về hướng thị trấn Nam Phước. Khoảng 1 km sẽ thấy có bảng chỉ dẫn chỉ hướng vào Mỹ Sơn. Bạn chỉ cần di chuyển theo cách hướng dẫn 1 là tới được nơi.

So với cung đường thứ nhất, cung đường 2 tiết kiệm thời gian hơn khoảng 30 phút. Tuy nhiên, đường đi khá lòng vòng và xấu hơn. Bạn nên cân nhắc để lựa chọn cung đường phù hợp.

Tuyến xe bus đi đến Thánh địa Mỹ Sơn

Tuyến xe bus đi Mỹ Sơn là tuyến bus 06. Xuất phát từ bến xe trung tâm thành phố Đà Nẵng tới Mỹ Sơn với khoảng cách 60km. Cứ 30 phút sẽ lại có một chuyến. Đến cổng thánh địa, bạn phải đi bộ khoảng 500 mét nữa là vào khu đền tháp Mỹ Sơn.

• Thời gian hoạt động tham khảo: 5h30 sáng đến 17h chiều hằng ngày với lịch trình 30 phút/chuyến.
• Giá vé tham khảo: Tùy thuộc theo tuyến đi của du khách mà giá dao động từ 8.000 – 30.000 đồng/lượt

Thuê xe ô tô riêng

Bạn có thể bắt taxi từ Đà Nẵng để đi du lịch Thánh địa Mỹ Sơn. Có rất nhiều hãng taxi với mức giá phải chăng chạy thẳng tới đây. Chi phí trung bình rơi vào khoảng từ 400 – 500k/chiều.

Hoặc bạn có thể chọn phương án thuê xe du lịch theo ngày. Như vậy sẽ chủ động về mặt thời gian và có thể kết hợp tham quan nhiều địa điểm khác. Tùy thuộc vào loại xe mà bạn thuê mà sẽ có mức giá khác nhau. Tuy nhiên nhớ đặt trước nếu đi vào mùa cao điểm. Vì lượng khách đông và giá cả cũng phần nào bị nâng lên.

Đến Di tích Mỹ Sơn bằng xe máy

Giá thuê xe máy tại Đà Nẵng cũng khá rẻ, chỉ khoảng 100 – 150k/ngày (tùy loại). Trên đường đi bạn sẽ được tha hồ ngắm cảnh đẹp, hòa mình với mây trời.

Ghé thăm Di tích Mỹ Sơn

Thời gian đẹp để đi thánh địa Mỹ Sơn 

Thời tiết Quảng Nam có 2 mùa là mùa mưa (tháng 9 đến tháng 12) và mùa khô (tháng 2 đến tháng 8). Khoảng thời gian lý tưởng nhất để tham quan thánh địa Mỹ Sơn là tháng 2 tới tháng 4. Lúc này thời tiết sẽ khá mát mẻ và không có nắng gắt.

Giá vé thăm quan di tích Mỹ Sơn

Giá vé tham quan thánh địa Mỹ Sơn:

• 150.000 đồng/lượt đối với khách quốc tế
• 100.000 đồng/lượt với du khách nội địa

(Vé tham quan bao gồm phí đi xe điện đến nơi di tích và xem biểu diễn văn nghệ)

Đi Thánh địa Mỹ Sơn nên mang gì?

Du khách nên ưu tiên những bộ đồ với chất liệu thoải mái, thấm mồ hôi. Có thể mặc đầm, váy, maxi hay quần jean, áo thun… các kiểu nhưng nhớ không được quá hở hang vì dù sao đây cũng là một di sản nổi tiếng.

Ngoài trang phục nhớ đừng quên mang theo một chiếc áo khoác, mũ. Đặc biệt tham quan địa điểm này chủ yếu là đi bộ. Do đó bạn nên chuẩn bị đôi giày thể thao hoặc sandal, giày dép đến thấp, mềm mại nhé!

Tour thăm quan Thánh địa Mỹ Sơn

Trải nghiệm Thánh địa Mỹ Sơn thông qua tour là một lựa chọn tuyệt vời. Tour tham quan sẽ sắp xếp hết lịch trình cho bạn. Ngoài ra cũng có cả hướng dẫn viên riêng cho đoàn. Điều này sẽ giúp bạn tiết kiệm được thời gian suy nghĩ, sắp xếp mọi thứ.

Nếu không thích đi theo đoàn thì bạn cũng có thể đặt tour cá nhân. Đây là một lựa chọn riêng tư, thoải mái, tuy nhiên nó sẽ đắt tiền hơn.

Hãy thuê một Hướng dẫn viên

Luôn có xe buýt điện miễn phí đưa bạn đến gần di sản thế giới được UNESCO công nhận. Khi bạn xuống xe, hãy tìm biển chỉ dẫn nơi có thể thuê hướng dẫn viên chính thức. Có một người hướng dẫn riêng sẽ giúp bạn biết được nhiều thông tin về vùng đất thánh này.

Nên chuẩn bị những gì khi đi Thánh địa Mỹ Sơn

Dù chỉ đến tham quan trong ngày nhưng bạn cũng cần chuẩn bị kỹ càng. Ô/dù, kem chống nắng, thuốc say xe nên,… chuẩn bị đầy đủ. Ngoài ra, cần một ít đồ ăn như bánh ngọt, trái cây và nước uống để phòng khi đói. Nhớ trong ví luôn có sẵn các loại giấy tờ tùy thân nữa nhé. Và hãy chuẩn bị một chiếc máy ảnh hoặc điện thoại để chụp ảnh lưu lại kỷ niệm.